Zarząd Niemiecko-Polskiego Stowarzyszenia Sędziów stanowczo krytykuje ustawę kagańcową dotyczącą polskich sędziów

Zarząd Niemiecko – Polskiego Stowarzyszenia sędziów krytykuje nowe uregulowania z zakresu prawa dyscyplinarnego dotyczące sędziów i prokuratorów oraz rozszerzenie kompetencji Izb Sądu Najwyższego wprowadzone uchwaloną przez Sejm dnia 20.12.2019r. ustawą dyscyplinującą sądy.

Stan faktyczny:
W oparciu o decyzję Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 19.11.2019r. w sprawie pytań prejudycjalnych, Izba Pracy i i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego w dniu 05.12.2019r. wydała wyrok, w którym stwierdziła, iż powołana w ramach reformy sądownictwa , nowa Izba Dyscyplinarna nie jest sądem ani w rozumieniu prawa polskiego ani prawa Unii Europejskiej. Zasadniczym stwierdzeniem było przy tym uznanie, iż Krajowa Rada Sądownictwa (KRS) w swoim obecnym składzie nie jest organem bezstronnym i niezawisłym od władzy ustawodawczej i wykonawczej. Tym samym podważone zostało prawo do orzekania przez wszystkich nowo obsadzonych przez KRS sędziów.
Dnia 12.12.2019r. grupa parlamentarna Zjednoczonej Prawicy wystąpiła z projektem ustawy dyscyplinującej sędziów (druk 69). Już dnia 20.12.2019r. na nocnym posiedzeniu Sejmu ustawa ta została przyjęta i jest reakcją władzy ustawodawczej ( a konkretnie PIS – Frakcji Zjednoczonej Prawicy, jako że tylko oni głosowali dnia 20.12.2019r. za przyjęciem przedłożonych poprawek) na orzeczenie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 19.11.2019r oraz orzeczenia polskich sądów, jakie od tego momentu zapadły.

Zgodnie z tą ustawą sędziom zakazuje się między innymi kwestionowanie skuteczności powołania innych sędziów. Ponadto nie zezwala się na kwestionowanie umocowania sądów i trybunałów czy też innych organów państwowych.

Zasadnicze zmiany to:
Podczas gdy do tej pory polski sędzia orzekający w sądach powszechnych odpowiadał dyscyplinarnie za oczywistą i rażącą obrazę przepisów prawa jak również za uchybienia godności urzędu , nowa ustawa rozszerza zakres odpowiedzialności o następujące postępowania (art.107 Prawa o ustroju sądów powszechnych):
– działania lub zaniechania mogące uniemożliwić lub istotnie utrudnić funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości
– działania kwestionujące umocowanie sędziego, skuteczność powołania sędziego albo uprawnienia jakiegoś polskiego organu konstytucyjnego
– działalność publiczną niedającą się pogodzić z zasadami niezależności sądów i niezawisłości sędziów (punkt ten został prawie przejęty prawie dokładnie z art.178 ust.3 konstytucji)

Naruszenia przepisów ustawy mogą skutkować między innymi karami pieniężnymi (do wysokości miesięcznego wynagrodzenia), przeniesieniem albo usunięciem ze stanowiska sędziego. W przypadku działania lub zaniechania które w obecnym brzmieniu stanowią przewinienia służbowe (takie jak uniemożliwienie/utrudnienie funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości, kwestionowanie umocowania sędziego itd, określoną działalność publiczną) przewidzianymi zasadniczo karami są kara przeniesienia sędziego na inne stanowisko służbowe lub złożenie sędziego z urzędu (nowy art.109 §1a ustawy o ustroju sądów powszechnych). Do orzekania w przypadkach przewinień służbowych , które zakwalifikowane zostaną jako „działalność kwestionująca umocowanie sędziego, skuteczność powołania sędziego albo uprawnienia jakiegoś polskiego organu konstytucyjnego „ przewidziany jest szczególny organ. Podczas gdy do tej pory w sprawach dyscyplinarnych przeciwko sędziom sądów powszechnych w pierwszej instancji właściwe były sądy dyscyplinarne przy sądach apelacyjnych , tak obecnie w wyżej opisanych przypadkach, jak w przypadkach umyślnych przestępstw, właściwa będzie Izba Dyscyplinarna Sądu Najwyższego. Izba ta otrzymuje również prawo do zezwolenia na zatrzymanie lub prowadzenie postępowania karnego przeciwko sędziom, co do tej pory należało do kompetencji właściwych sądów dyscyplinarnych. Oznacza to, że do właściwości Izby Dyscyplinarnej będą należeć sprawy o pociągnięciu do odpowiedzialności karnej lub zastosowanie tymczasowego aresztowania w stosunku do sędziów, asesorów sędziowskich i prokuratorów. (nowy art.27 § 1 cyf.1 F).

Do nowej ustawy o Sądzie Najwyższym wejdą uregulowania przekazujące Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych prawo do podejmowania decyzji w kwestiach prawnych mogących dotyczyć niezawisłości sędziego lub niezależności sądu (art 82§§2-5 F).

Przepis przejściowy ustawy z dnia 20.12.2019r przewiduje (art 10), że po wejściu w życie, nowe uregulowania będą miały zastosowanie również do tych toczących się już postępowań, które swoim zakresem należeć będą do rozszerzonych kompetencji Izby Nadzwyczajnej Kontroli i Spraw Publicznych. Sądy dostają zlecenie by w przeciągu siedmiu dni od wejścia w życie ustawy przekazały Izbie odpowiednie sprawy.

Nowelizacja z dnia 20.12.2019r. ma wejść w życie w przeciągu 7 dni od jej ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Do dnia 22.01.2020r. Senat może wprowadzić do niej poprawki. Sejm może jednak te poprawki odrzucić. Na weto Prezydenta nie ma co liczyć. W telewizyjnym wywiadzie w dniu 22.12.2019r. Prezydent poparł nowelizację ustawy.

Ponadto do polskiego prawa karnego wprowadzona zostanie przestępstwo naginania prawa, co również budzi obawy ekspertów.

Pozytywne oceniamy odrzucenie ujętego jeszcze w projekcie ustawy punktu nakazującego sędziom składanie oświadczenia o prowadzeniu aktywności internetowej. Uznajemy jednak za sprzeczny z zasadami państwa prawnego i ograniczający prawo sędziów do bycia członkami w stowarzyszeniach art 88a § 1 Ustawy, nakazujący wszystkim sędziom złożenie pisemnego oświadczenia o członkostwie w stowarzyszeniu ze wskazaniem nazwy i siedziby , pełnionych funkcji oraz okresu członkostwa.

Nasze stanowisko:
Niemiecko – Polskie Stowarzyszenie Sędziów powstało w 2006 r. Celem naszego Stowarzyszenia jest:
– wspieranie wzajemnego zrozumienia systemu prawnego w Polsce i w Niemczech
– przyczynianie się do zintegrowania systemów prawnych w ramach Unii Europejskiej,
– umocnienie niezawisłości sędziowskiej poprzez wzajemne wsparcie,
– przyczynianie się do kształtowania przyjaznych stosunków pomiędzy Polakami i Niemcami poprzez organizowanie osobistych spotkań,
– przekazywanie informacji na temat zmian w ustawodawstwie, orzecznictwie i wymiarze sprawiedliwości w Polsce.

Czujemy się zobowiązani do realizacji powyższych celów i dlatego nie możemy milczeć w sytuacji, kiedy w centralnych kwestiach dotyczących praworządności państwa – a bez niezależnego sądownictwa praworządne państwo nie istnieje – zostaje przekroczona czerwona linia i dochodzą do nas takie niepokojące wiadomości.

Niemiecko – Polskie Stowarzyszenie Sędziów wyraża głębokie zaniepokojenie reformami wymiaru sprawiedliwości, jakie zaszły w Polsce w ostatnich 4 latach. Nie tylko naruszają one zasadę praworządności będącej jednym z filarów demokratycznego społeczeństwa. Zachodzące zmiany używane są coraz bardziej do prowadzenia postępowań karnych i dyscyplinarnych przeciwko sędziom, prokuratorom i adwokatom. Ustawa z dnia 20.12.2019r. jest smutnym zwieńczeniem części reformy wymiaru sprawiedliwości skierowanej przeciwko niezależności sędziów. Ustawa dyscyplinująca sędziów jest w rzeczywistości instrumentem do dyscyplinowania, a poprzez przyznanie nowych kompetencji Izby Dyscyplinarnej prowadzi do skrócenia ciągłości instancyjnej a tym samym do ograniczenia efektywnej obrony prawnej przed środkami dyscyplinarnymi.

Polski Rzecznik Praw Obywatelskich, dr. Adam Bodnar, w swoim wystąpieniu przed Parlamentem w dniu 20.12.2019r. powiedział, że ustawa ta odbierze Polsce jedno z podstawowych praw obywatelskich – prawo do niezawisłych sędziów. 19.12.2019r., Věra Jourová, jedna z wiceprezydentów Komisji Europejskiej wystosowała list skierowany do Prezydenta Andrzeja Dudy, Prezesa Rady Ministrów Mateusza Morawieckiego oraz do Marszałków obu Izb w Parlamencie , apelując do wszystkich polskich instytucji o wstrzymania prac nad nowym projektem ustawy do czasu przeprowadzenia wszystkich niezbędnych konsultacji. Pod tym apelem podpisało się wiele organizacji i stowarzyszeń sędziowskich w kraju i zagranicy. Również eksperci, w tym członkowie Polskiej Akademii Nauk i Biura Analiz Sejmowych ostrzegają przed ryzykiem braku zgodności projektu ustawy z dnia 12.12.2019r. Z prawem unijnym, między innymi odnośnie niezależności sądów i sędziów.
Większość rządząca nie interesuje się jednak argumentami krytyków i reaguje z pozycji siły tymi ustawami. Nie świadczy to jednak o sile, ale o słabości, kiedy zarówno polski Prezydent jak i polski Minister Sprawiedliwości oświadczają, że nie życzą sobie opinii zagranicznych ekspertów prawnych.
Wobec merytorycznie ugruntowanej krytyki należy odroczyć pracę legislacyjną celem zapewnienia pewności prawnej. Należy zagwarantować, że nie zostają podjęte żadne działania na podstawie tej ustawy dyscyplinującej, zanim nie zostaną rozstrzygnięte wątpliwości co do zgodności z prawem unijnym.

Zarząd Niemiecko – Polskiego Stowarzyszenia Sędziów wzywa zatem odpowiedzialne osoby w Polsce, aby zaprzestały działań skierowanych przeciwko sędziowskiej niezawisłości i nie wykorzystywały postępowania dyscyplinarnego do uciszania krytycznych opinii.

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Der Vorstand der Deutsch-Polnischen Richtervereinigung verurteilt „das Maulkorbgesetz“ gegen polnische Richter

Der Vorstand der Deutsch-Polnischen Richtervereinigung verurteilt die Neuregelungen im Bereich: Disziplinarrecht für Richter und Staatsanwälte und erweiterte Zuständigkeit der Kammern des Obersten Gerichts durch das am 20.12.2019 vom Sejm verabschiedeten Richterdisziplinierungsgesetz.

Sachverhalt:
Die Arbeits- und Sozialkammer des Obersten Gerichtshofs hatte am 05.12.2019 nach einer Entscheidung des EuGH vom 19.11.2019 in einem Vorabentscheidungsverfahren befunden, dass die im Rahmen der Justizreform neu eingerichtete Disziplinarkammer kein Gericht im Sinne des polnischen und des europäischen Rechts ist. Eine wesentliche Feststellung dabei war, dass der Landesjustizrat (KRS), das polnische Richterwahlgremium, in seiner jetzigen Zusammensetzung kein unparteiisches und von den anderen Gewalten unabhängiges Organ sei. Damit war im Prinzip die Rechtsprechungsbefugnis sämtlicher von der neu besetzten KRS ernannten Richter in Frage gestellt.

Aus der Parlamentsfraktion der Vereinigten Rechten wurde ein Gesetz zur Disziplinierung der Richterschaft am 12.12.2019 als Drucksache 69 auf den Weg gebracht und in einer Nachtsitzung bereits am 20.12.2019 verabschiedet. Dieses Gesetz stellt eine Reaktion des Gesetzgebers (konkret der PiS-Fraktion der Vereinigten Rechten, die allein für das von ihr vorgelegte Änderungsgesetz vom 20.12.2019 gestimmt hat) auf das EuGH-Urteil vom 19.11.2019 und seitdem von polnischen Gerichten getroffene Entscheidungen dar.

Richtern ist danach u.a. untersagt, die Rechtmäßigkeit der Berufung eines anderen Richters zu bewerten. Ebenso wenig ist es ihnen gestattet, die Rechtswirksamkeit anderer Gerichte oder Verfassungsorgane bzw. Organe der Rechtspflege in Frage zu stellen.

Die wesentlichen Änderungen sind:
Während ein polnischer Richter an einem ordentlichen Gericht bislang disziplinarrechtlich bei offensichtlichen und groben Rechtsverstößen sowie amtsunwürdigem Verhalten haftet, wird der Kreis der Disziplinarvergehen nunmehr um Folgendes erweitert (Art. 107 des Gesetzes über die ordentlichen Gerichte):
– Maßnahmen oder Unterlassungen, die die Funktion eines Justizorgans unmöglich machen oder wesentlich erschweren,

– Maßnahmen, die das Bestehen des Dienstverhältnisses eines Richters, die Wirksamkeit der Ernennung eines Richters oder die Ermächtigung eines Verfassungsorgans der Republik Polen infrage stellen,

– öffentliche Tätigkeit, die mit den Grundsätzen der Unabhängigkeit der Gerichte und der Richter nicht vereinbar ist. (Der letztgenannte Punkt ist beinahe wortwörtlich Art. 178 Abs. 3 der Verfassung entnommen.)

Zuwiderhandlungen können u.a. mit Geldstrafe (bis zu einem Monatsgehalt), Versetzung oder Entfernung aus dem Richteramt geahndet werden. Bei den nunmehr ausdrücklich als Disziplinarvergehen gewerteten Sachverhalten (Verhinderung/Erschwerung der Funktion eines Justizorgans, Infragestellung eines Dienstverhältnisses eines Richters etc., bestimmte öffentliche Tätigkeit) ist jedoch grundsätzlich als Strafe eine Versetzung an einen anderen Dienstort oder die Entfernung aus dem Richteramt vorgesehen (neuer Art. 109 § 1a des Gesetzes über die ordentlichen Gerichte n.F.). Im Falle eines Disziplinarvergehens, das als „Maßnahmen, die das Bestehen des Dienstverhältnisses eines Richters, die Wirksamkeit der Ernennung eines Richters oder die Ermächtigung eines Verfassungsorgans der Republik Polen infrage stellen“, eingestuft würde, ist eine besondere Zuständigkeit vorgesehen. Während bei Disziplinarverfahren von Richtern ordentlicher Gerichte in erster Instanz grundsätzlich das Disziplinargericht beim Appellationsgericht entscheidet, wird zukünftig bei einem solchen Verhalten bereits in erster Instanz, so wie bei vorsätzlichen Straftaten, die Disziplinarkammer des Obersten Gerichts zuständig sein. Die Disziplinarkammer erhält ebenfalls die Zuständigkeit für die Genehmigung einer Festnahme oder Strafverfolgung eines Richters, die bislang beim örtlichen Disziplinargericht lag. Die Disziplinarkammer wird zuständig für die Genehmigung einer Strafverfolgung oder Untersuchungshaft von Richtern, Gerichtsassessoren und Staatsanwälten (neuer Art. 27 § 1 Ziff. 1 n.F.).
Neu aufgenommen in das Gesetz über das Oberste Gericht (Art. 82 §§ 2-5 n.F.) werden Bestimmungen, die der Kammer für außerordentliche Kontrolle und öffentliche Angelegenheiten die Entscheidung über Rechtsfragen übertragen, die die Unabhängigkeit eines Richters oder eines Gerichts betreffen.

Eine Übergangsvorschrift des Gesetzes vom 20.12.2019 (Art. 10) sieht vor, dass die neuen Bestimmungen nach Inkrafttreten auch auf bereits laufende Verfahren Anwendung finden, die in den erweiterten Zuständigkeitsbereich der Kammer für außerordentliche Kontrolle und öffentliche Angelegenheiten fallen. Gerichte werden angewiesen, entsprechende Verfahren binnen sieben Tagen nach Inkrafttreten des Änderungsgesetzes dieser Kammer zu überweisen.

Das Änderungsgesetz vom 20.12.2019 wird sieben Tage nach seiner Verkündung im Gesetzblatt in Kraft treten. Der Senat kann bis zum 22.01.2020 Änderungen vornehmen. Der Sejm kann Änderungen des Senats anschließend verwerfen. Mit einem Veto des Staatspräsidenten ist nicht zu rechnen. In einem Fernsehinterview am 22.12.2019 hat er das Änderungsgesetz begrüßt.

Zudem wird der Tatbestand der Rechtsbeugung in das polnische Strafrecht eingeführt, was ebenfalls von Experten als bedenklich eingestuft wird.

Von einer Pflicht für Richter, ihre Internet-Aktivitäten anzuzeigen, die zunächst noch im Gesetzesentwurf enthalten war, wurde schließlich abgesehen, was wir ausdrücklich begrüßen. Unvereinbar mit rechtstaatlichen Grundsätzen als Behinderung des Rechtes von Richtern, Mitglied in Verbänden zu sein, schreibt Art. 88a. § 1 des Richterdisziplinierungsgesetzes vor, dass alle Richter verpflichtet sind, eine schriftliche Erklärung über die Mitgliedschaft in einem Verband, unter Angabe des Namens und des Sitzes des Verbandes, -einschließlich der in diesem Verband ausgeübten Funktionen und der Dauer der Mitgliedschaft – abzugeben.

Stellungnahme:
Die deutsch-polnische Richtervereinigung hat sich im Jahr 2006 gegründet. Wir haben uns zum Ziel gesetzt,
– das wechselseitige Verständnis der Rechtssysteme in Polen und in Deutschland zu fördern,
– zu einer Integration der Rechtssysteme im Rahmen der Europäischen Union beizutragen,
– die Unabhängigkeit der Richter durch gegenseitige Unterstützung zu stärken,
– durch persönliche Begegnungen einen Beitrag zur freundschaftlichen Verständigung zwischen Polen und Deutschen zu leisten,
– Informationen über die Entwicklung in Gesetzgebung, Rechtsprechung und Justiz in Polen weiterzugeben.

Wir fühlen uns unseren Zielen verpflichtet und können daher nicht schweigen, wenn in zentralen Fragen des Rechtsstaates – und ohne eine unabhängige Justiz gibt es keinen Rechtsstaat – rote Linien überschritten sind und uns beunruhigende Nachrichten aus Polen erreichen:

Die Deutsch-Polnische Richtervereinigung ist zutiefst besorgt in Anbetracht der Justizreformen in Polen, die in den vergangenen vier Jahren umgesetzt worden sind. Diese untergraben nicht nur das Prinzip der Rechtstaatlichkeit als einer der Stützpfeiler einer demokratischen Gesellschaft. Sie werden zunehmend auch für Straf- bzw. Disziplinarmaßnahmen gegenüber Richtern, Staatsanwälten und zuletzt auch Anwälten genutzt. Das Gesetzespaket vom 20.12.2019 stellt einen traurigen Höhepunkt der gegen die Unabhängigkeit der Richter gerichteten Teile der Justizreformen dar. Das Richterdisziplinierungsgesetz ist wirklich ein Instrument zur Disziplinierung der Richter und führt durch die neuen Zuständigkeiten der Disziplinarkammer zu einer Verkürzung des Instanzenzuges und damit zu einer Einschränkung des effektiven Rechtschutzes gegen Disziplinarmaßnahmen.

Polens Ombudsman Dr. Adam Bodnar sagte in seiner Stellungnahme vor dem Parlament am 20.12.2019, mit diesem Gesetz werde den Polen ein Grundrecht genommen – das auf einen unabhängigen Richter. Věra Jourová, eine der Vizepräsidentinnen der Europäischen Kommission, hat am 19.12.2019 einen Brief an Präsident Duda, Premierminister Mateusz Morawiecki und die Sprecher der beiden Kammern des Parlaments geschickt und alle polnischen Institutionen aufgefordert, „die Arbeiten an dem neuen Gesetzesentwurf nicht vor der Durchführung aller notwendigen Konsultationen voranzutreiben“. Diesem Appell haben sich zahlreiche Organisationen und Richterverbände aus dem In- und Ausland angeschlossen. Auch Experten, darunter die Polnische Akademie der Wissenschaften und die Wissenschaftlichen Dienste des Sejms warnten vor dem Risiko einer mangelnden Vereinbarkeit des Gesetzentwurfs vom 12.12.2019 mit dem Unionsrecht, u.a. bezüglich der Unabhängigkeit von Gerichten und Richtern.

Doch die Regierungsmehrheit setzt sich mit den Argumenten der Kritiker nicht auseinander, sondern reagiert aus der Position der Stärke mit den vorstehenden Gesetzen. Es ist aber kein Zeichen der Stärke, sondern der Schwäche, wenn sowohl der polnische Präsident und der polnische Justizminister erklären, dass die Meinung von Rechtsexperten aus dem Ausland nicht erwünscht sei.

Es liegt angesichts der sachlich fundierten Kritik nahe, das weitere Gesetzgebungsverfahren im Interesse der Rechtssicherheit auszusetzen und jedenfalls sicherzustellen, dass keine Maßnahmen auf der Grundlage des Disziplinierungsgesetzes durchgeführt werden, bevor die Zweifel an der Übereinstimmung mit dem EU-Recht nicht ausgeräumt sind.

Der Vorstand der Deutsch-Polnischen Richtervereinigung fordert daher die Verantwortlichen in Polen auf, nicht weiter gegen die richterliche Unabhängigkeit vorzugehen und Disziplinarverfahren gegen Richter zu missbrauchen, um kritische Meinungen zu unterdrücken.

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Vorankündigung: Das Rechtsstaatsprinzip in der Rechtsprechung des Gerichtshofs der Europäischen Union am 09.12.2019, 17.30 Uhr, Logensaal der Europa-Universität Viadrina Frankfurt (Oder)

Prof. Dr. hab. dr. h.c. Marek Safjan, Richter am Gerichtshof der Europäischen Union

mit anschließender Podiumsdiskussion

Zustand der Rechtsstaatlichkeit in Polen, Deutschland und der Europäischen Union

unter Beteiligung von

Prof. Dr. Christoph Möllers, LL.M. (Humboldt-Universität zur Berlin)

Prof. Dr. Thomas Giegerich, LL.M. (Universität des Saarlandes)

Prof. Dr. hab. Dr. h.c. Marek Safjan (Richter am Gerichtshof der Europäischen Union)

Prof. Dr. hab. Andrzej Wróbel (Leon Kozminski-Akademie, Richter am Verfassungsgerichtshof a.D.)

Moderation: Prof. Dr. Stefan Haack (Europa-Universität-Viadrina)

Info & Anmeldung bis zum 04.12.2019: www.publaw.eu

Sonntag, 1. Dezember 2019, 16 Uhr, Brandenburger Tor, Berlin

In Solidarität mit den Richtern in Polen

ROBIMY TO DLA WSZYSTKICH

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Herzlich willkommen auf der Startseite der DPRV – Serdecznie witamy!

Posted in Uncategorized | Leave a comment